BEEGITAL Insights · 13 Νοεμβρίου 2026 · Έρευνα / Ασφαλείς αγορές
Αν το ChatGPT, το Gemini ή το Perplexity σού δώσει έναν σύνδεσμο για να αγοράσεις κάτι, σημαίνει ότι το κατάστημα είναι αξιόπιστο; Όχι απαραίτητα. Μια νέα έρευνα δείχνει ότι ακόμη και δημοφιλείς βοηθοί τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να εμφανίσουν ψεύτικα ή ανενεργά e-shop. Το κρίσιμο δεν είναι να σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε AI, αλλά να μην εκλαμβάνουμε μία απάντηση ως επαλήθευση του πωλητή.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από την εταιρεία προστασίας εμπορικών σημάτων Podqi με δεδομένα της Gauge και παρουσιάστηκε από το The Verge στις 12 Νοεμβρίου 2026. Αναλύθηκαν 6.795 απαντήσεις σε αγοραστικά ερωτήματα για 151 εμπορικές μάρκες, σε δύο κύκλους δοκιμών τον Σεπτέμβριο. Σε περίπου 9% των απαντήσεων εμφανιζόταν τουλάχιστον ένας προβληματικός ιστότοπος. Ο αριθμός είναι σημαντικός, αλλά απαιτεί σωστή ανάγνωση: δεν σημαίνει ότι το 9% όλων των online αγορών είναι απάτες.
Τι ακριβώς μέτρησαν οι ερευνητές;
Οι ερευνητές υπέβαλαν πέντε ίδιου τύπου ερωτήσεις στα ChatGPT, Gemini και Perplexity: πού πωλούνται συγκεκριμένες μάρκες, ποια είναι τα γνωστά καταστήματα, αν γίνεται διεθνής αποστολή και ποιες είναι οι επίσημες τοπικές διευθύνσεις. Έπειτα έλεγξαν τις διευθύνσεις ιστοσελίδων που εμφανίστηκαν. Δεν βασίστηκαν σε τυχαίες συνομιλίες πραγματικών καταναλωτών: τα ερωτήματα σχεδιάστηκαν από την ίδια την εταιρεία.
Ως «προβληματική» καταμετρήθηκε μια διεύθυνση που φαινόταν να υποδύεται επώνυμο κατάστημα, να προσφέρει ύποπτες απομιμήσεις ή να οδηγεί σε ανενεργό ιστότοπο. Από 4.437 διαφορετικά domains, τα 718 χαρακτηρίστηκαν προβληματικά: 351 ήταν ύποπτα πλαστά και 367 ανενεργά. Το ανενεργό site δεν είναι αυτομάτως απάτη· περιλαμβάνεται επειδή δεν μπορεί να εξυπηρετήσει αγορά και ενδέχεται να επαναχρησιμοποιηθεί από τρίτους.
| Βοηθός AI | Σύγκριση | Απαντήσεις |
|---|---|---|
| Perplexity | 15% | |
| ChatGPT | 8% | |
| Gemini | 4% |
Πηγή: Podqi/Gauge, Σεπτέμβριος 2026 · 2.265 απαντήσεις ανά σύστημα · κλίμακα μπάρας 0–20%. Μετρά και απλές αναφορές ή προειδοποιήσεις, όχι μόνο συστάσεις αγοράς.
Αυτά είναι ποσοστά εμφάνισης προβληματικού domain, όχι ποσοστά επιτυχημένης εξαπάτησης. Επιπλέον, η μέτρηση περιλαμβάνει περιπτώσεις όπου ο βοηθός προειδοποίησε για έναν κακό σύνδεσμο, αντί να τον συστήσει. Γι’ αυτό θα ήταν παραπλανητικό να γράψουμε ότι «το ChatGPT στέλνει τον κόσμο σε απάτες στο 8% όλων των αγορών του».
Το πιο ανησυχητικό εύρημα δεν είναι μόνο το 9%
Στις απαντήσεις όπου εμφανίστηκε προβληματικός ιστότοπος, οι βοηθοί τον πρότειναν ως σημείο αγοράς στο 57%, τον ανέφεραν χωρίς σχόλιο στο 34% και προειδοποίησαν στο 9%. Πρόκειται για στρογγυλοποιημένα ποσοστά της ίδιας μελέτης, όχι ανεξάρτητα ποσοστά όλων των απαντήσεων.
Στις δοκιμές αυτές το ChatGPT έδωσε προειδοποίηση στο 24% των δικών του προβληματικών απαντήσεων, υψηλότερο ποσοστό προειδοποίησης από τα άλλα δύο εργαλεία. Αντίστοιχα, το Gemini εμφάνισε προβληματικούς συνδέσμους λιγότερο συχνά. Οι διαφορές αφορούν τη συγκεκριμένη δοκιμή, τις ημερομηνίες και τα ερωτήματά της· δεν αποτελούν μόνιμη κατάταξη ασφάλειας για κάθε αγορά.
Πού εμφανίστηκε ο μεγαλύτερος κίνδυνος;
Η ερώτηση «Κάνει η μάρκα αποστολές στη χώρα μου; Ποια είναι τα περιφερειακά sites της;» είχε προβληματικό σύνδεσμο στο 16% των απαντήσεων. Η ερώτηση για τα «κορυφαία sites αγοράς» έφτασε το 11%. Αυτό είναι ιδιαίτερα σχετικό με διεθνείς αγορές: ένα domain που περιλαμβάνει το όνομα μιας μάρκας και την κατάληξη μιας χώρας μπορεί να φαίνεται πειστικό χωρίς να είναι επίσημο.

Πώς μπορεί να συμβεί το λάθος χωρίς να το καταλάβεις;
Φαντάσου ότι ζητάς από μια AI να σου βρει το «επίσημο κατάστημα» μιας μάρκας που κάνει αποστολές στην Ελλάδα. Μπορεί να εμφανίσει έναν σύνδεσμο που περιλαμβάνει την εμπορική ονομασία και τη λέξη «Greece». Ο ιστότοπος ενδέχεται να έχει φωτογραφίες προϊόντων, λογότυπο και ασφαλή σύνδεση HTTPS. Κανένα από αυτά μόνο του δεν αποδεικνύει ότι ανήκει στην πραγματική εταιρεία. Πρόκειται για υποθετικό παράδειγμα του κινδύνου, όχι για συναλλαγή που κατέγραψε η Podqi.
Μάλιστα, ένα έγκυρο πιστοποιητικό HTTPS σημαίνει κυρίως ότι η επικοινωνία με τον ιστότοπο είναι κρυπτογραφημένη. Δεν πιστοποιεί ότι ο πωλητής είναι έντιμος ή εξουσιοδοτημένος. Αυτό επισημαίνουν επίσης οι αμερικανικές αρχές προστασίας καταναλωτών (FTC).
Έξι έλεγχοι πριν πληρώσεις σε e-shop που πρότεινε AI
- Μην κάνεις απευθείας κλικ επειδή το είπε η AI. Αναζήτησε μόνος σου την επίσημη κεντρική ιστοσελίδα της μάρκας και ακολούθησε από εκεί τα links προς τις τοπικές εκδόσεις ή τους εξουσιοδοτημένους μεταπωλητές.
- Διάβασε ολόκληρο το domain. Έλεγξε για πρόσθετες λέξεις, ανορθόγραφα ονόματα και παράξενες καταλήξεις. Ένα σωστό λογότυπο δεν αρκεί.
- Εξέτασε τον πωλητή. Υπάρχουν πραγματικά στοιχεία επικοινωνίας, επωνυμία και σαφείς όροι παράδοσης και επιστροφής; Οι αξιολογήσεις πρέπει να ελέγχονται και εκτός του ίδιου του site.
- Πρόσεξε τις υπερβολικές εκπτώσεις. Μια αδιανόητα χαμηλή τιμή σε επώνυμο προϊόν είναι λόγος πρόσθετου ελέγχου, ιδιαίτερα κοντά στη Black Friday.
- Επίλεξε ασφαλέστερο τρόπο πληρωμής. Προτίμησε μέθοδο που παρέχει πραγματική δυνατότητα αμφισβήτησης χρέωσης. Απόφυγε πωλητές που απαιτούν αποκλειστικά κρυπτονομίσματα, δωροκάρτες ή μη αναστρέψιμες μεταφορές. Οι δυνατότητες αμφισβήτησης εξαρτώνται από τον πάροχο και τη χώρα.
- Κράτησε στοιχεία της συναλλαγής. Επιβεβαίωση παραγγελίας, ακριβές URL, όρους πώλησης και αποδεικτικό πληρωμής. Αν κάτι πάει στραβά, επικοινώνησε άμεσα με τον πάροχο πληρωμής.
Οι παραπάνω ενέργειες βασίζονται σε συμβουλές της FTC για online αγορές και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ασφαλείς αγορές. Δεν προσφέρουν απόλυτη εγγύηση, αλλά μειώνουν τον κίνδυνο.
Κι αν έχεις δικό σου e-shop; Η απάντηση της AI μπορεί να επηρεάζει την αξιοπιστία σου
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τον καταναλωτή. Όταν ένας βοηθός παρουσιάζει μη εξουσιοδοτημένο κατάστημα ως επίσημο, η πραγματική επιχείρηση μπορεί να χάσει παραγγελίες ή να δεχτεί παράπονα για αγορά από τρίτους. Η μελέτη δεν κατέγραψε πραγματικές οικονομικές απώλειες, αλλά ανέδειξε εύλογο κίνδυνο σύγχυσης.
Η πρακτική πρόταση για ένα e-shop είναι να έχει σαφή εταιρικά στοιχεία, εύκολα προσβάσιμους όρους και μια σελίδα που απαριθμεί τις επίσημες διευθύνσεις και τους εξουσιοδοτημένους μεταπωλητές του. Καλό είναι επίσης να ελέγχει περιοδικά τι απαντούν διάφοροι βοηθοί AI όταν τους ρωτούν πού πωλούνται τα προϊόντα του. Δεν χρειάζεται να πληρώνει αμέσως για νέα εργαλεία για να ξεκινήσει έναν χειροκίνητο έλεγχο.
Μπορείς να προστατευτείς όταν έχεις ήδη πατήσει τον σύνδεσμο;
Αν άνοιξες τη σελίδα αλλά δεν έδωσες δεδομένα ή στοιχεία πληρωμής, κλείσε την και συνέχισε τον έλεγχο από επίσημη πηγή. Αν πληκτρολόγησες κωδικό που χρησιμοποιείς αλλού, άλλαξέ τον από το πραγματικό site και ενεργοποίησε έλεγχο δύο παραγόντων όπου υποστηρίζεται. Αν πλήρωσες ή εισήγαγες κάρτα, επικοινώνησε αμέσως με την τράπεζα ή τον πάροχο πληρωμών και ζήτησε οδηγίες για μπλοκάρισμα ή αμφισβήτηση. Μην ξαναδώσείς στοιχεία σε κάποιον που προσφέρεται να «ανακτήσει τα χρήματα» με νέα πληρωμή.
Πρακτικοί οδηγοί για σχετικούς κινδύνους: πώς ξεχωρίζεις ένα ύποπτο QR code και τι χρειάζεται μια μικρή επιχείρηση από το πρώτο της site ή e-shop.
Τι δεν αποδεικνύει η έρευνα
Η Podqi είναι εταιρεία που προσφέρει υπηρεσίες προστασίας εμπορικών σημάτων· δεν πρόκειται για κρατική έρευνα ούτε για ανεξάρτητο επίσημο audit των τριών προϊόντων. Τα ερωτήματα δημιουργήθηκαν από την εταιρεία, οι δοκιμές έγιναν σε συγκεκριμένες ημέρες του Σεπτεμβρίου 2026 και οι απαντήσεις μπορούν να αλλάξουν. Δεν γνωρίζουμε από τα στοιχεία της μελέτης πόσοι χρήστες πάτησαν αυτούς τους συνδέσμους ή έχασαν χρήματα. Συνεπώς, τα ποσοστά δεν γενικεύονται σε κάθε χώρα, γλώσσα, συσκευή ή μελλοντική έκδοση των υπηρεσιών AI.
Συμπέρασμα: Η AI μπορεί να βοηθήσει στην έρευνα αγοράς, όχι να αντικαταστήσει τον έλεγχο του πωλητή
Ο βοηθός AI μπορεί να είναι χρήσιμος για να συγκρίνεις χαρακτηριστικά, να οργανώσεις επιλογές ή να ξεκινήσεις έρευνα προϊόντος. Το τελευταίο βήμα πριν την πληρωμή πρέπει να είναι δικό σου: βρες το επίσημο κατάστημα, επιβεβαίωσε ποιος πουλά και διάβασε τους όρους. Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στην ευκολία και στην εμπιστοσύνη.
Πηγές
- Podqi — Πρωτογενής μελέτη και μεθοδολογία (Σεπτέμβριος 2026)
- The Verge — Παρουσίαση και κριτική αποτίμηση (12 Νοεμβρίου 2026)
- FTC — Ασφαλείς ηλεκτρονικές αγορές και πληρωμές
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Προστασία αγοραστών στο διαδίκτυο
Φωτογραφία άρθρου: FlyD / Unsplash · Χαρακτηριστική φωτογραφία: rupixen / Unsplash. Οι εικόνες είναι ενδεικτικές, όχι φωτογραφίες συγκεκριμένου περιστατικού.
